Στην Capoeira, ο camarà δεν είναι απλώς ο άνθρωπος με τον οποίο παίζουμε. Είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που διαμορφώνουν την εξέλιξη του capoeirista αλλά και ολόκληρου του τμήματος.
Η λέξη camarà προέρχεται από την πορτογαλική λέξη camarada, η οποία σημαίνει σύντροφος, συνοδοιπόρος, άνθρωπος που μοιράζεται την ίδια πορεία. Η ρίζα της λέξης συνδέεται με την έννοια της κοινότητας, της συντροφικότητας και της κοινής εμπειρίας. Στην Capoeira, η λέξη αυτή απέκτησε βαθύτερο νόημα, καθώς δεν περιγράφει απλώς μια κοινωνική σχέση, αλλά μια ζωντανή δυναμική αλληλεπίδραση μέσα στο παιχνίδι.
Για μένα, ο camarà έχει έναν πολύ συγκεκριμένο ρόλο: να προκαλεί και να δημιουργεί σύγχυση. Αυτή η σύγχυση δεν είναι κάτι αρνητικό. Αντίθετα, αποτελεί ένα απαραίτητο στάδιο μάθησης. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο capoeirista αναγκάζεται να βγει από τη ζώνη ασφάλειάς του, να προσαρμοστεί, να σκεφτεί πιο καθαρά και να κινηθεί πιο ουσιαστικά.
Η Capoeira είναι ένας ζωντανός διάλογος. Δεν είναι προκαθορισμένη χορογραφία ούτε επίδειξη κινήσεων. Όταν ο camarà γνωρίζει τον ρόλο του, δημιουργεί καταστάσεις που δοκιμάζουν την αντίληψη, τα αντανακλαστικά και τη συναισθηματική ισορροπία του συμπαίκτη του. Εκεί γεννιέται η πραγματική εξέλιξη.
Υπό πίεση υπάρχει εξέλιξη. Η πίεση όμως στην Capoeira δεν έχει στόχο να καταστρέψει τον άλλον, αλλά να τον χτίσει. Ο σωστός camarà ξέρει πότε να πιέσει, πότε να δώσει χώρο και πότε να οδηγήσει το παιχνίδι σε βαθύτερη κατανόηση.
Όσο πιο συνειδητά λειτουργεί ένας camarà μέσα στη roda, τόσο περισσότερο εξελίσσεται όχι μόνο ο συμπαίκτης του αλλά και ολόκληρο το τμήμα. Δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου οι capoeiristas μαθαίνουν να σκέφτονται, να προσαρμόζονται και να αναπτύσσουν προσωπικότητα μέσα στο παιχνίδι.
Ο Camarà ως καθρέφτης
Ο camarà λειτουργεί σαν καθρέφτης. Μέσα από το παιχνίδι αποκαλύπτονται στοιχεία του χαρακτήρα που συχνά δεν είναι ορατά στην καθημερινότητα. Ο φόβος, η ανυπομονησία, ο εγωισμός, αλλά και η δημιουργικότητα, η ευαισθησία και η ικανότητα προσαρμογής εμφανίζονται καθαρά μέσα στη roda.
Ο τρόπος που αντιδρά ένας capoeirista απέναντι στον camarà του δείχνει το επίπεδο ωριμότητας και κατανόησης της τέχνης. Ένας δύσκολος camarà μπορεί να φέρει εκνευρισμό ή αβεβαιότητα. Όμως, ακριβώς αυτές οι στιγμές είναι που δημιουργούν την ευκαιρία για εσωτερική εξέλιξη.
Στην Capoeira, ο camarà δεν είναι εμπόδιο. Είναι εργαλείο μάθησης. Είναι εκείνος που αποκαλύπτει τα κενά αλλά και τις δυνατότητες του capoeirista. Μέσα από αυτή τη σχέση, το παιχνίδι μετατρέπεται σε διαδικασία αυτογνωσίας.
Ο Camarà μέσα στο τμήμα
Η εξέλιξη στην Capoeira δεν είναι ατομική διαδικασία. Είναι αποτέλεσμα σχέσης. Και αυτή η σχέση χτίζεται μέσα από τον camarà.
Σε ένα τμήμα όπου οι μαθητές κατανοούν τον ρόλο τους ως camaràs, δημιουργείται ένα περιβάλλον συλλογικής ανάπτυξης. Ο κάθε capoeirista συμβάλλει στην εξέλιξη του άλλου. Το επίπεδο ανεβαίνει όχι επειδή κάποιος προσπαθεί να ξεχωρίσει, αλλά επειδή όλοι συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία μάθησης.
Όσο καλύτερα γνωρίζει ένας camarà τον ρόλο του, τόσο πιο δυνατό και ισορροπημένο γίνεται το τμήμα. Δημιουργείται μια roda όπου υπάρχει πρόκληση, ασφάλεια, σεβασμός και ουσιαστική επικοινωνία.
Η Capoeira είναι μια τέχνη που βασίζεται στη σχέση. Χωρίς camarà δεν υπάρχει παιχνίδι. Και χωρίς παιχνίδι, δεν υπάρχει εξέλιξη.